Zapraszamy do udziału w spotkaniu poświęconym Paktowi Piłsudski-Petlura z 1920 r.
W 105. rocznicę podpisania owego porozumienia, trawestując słowa Marszałka chcemy zapytać „a jak to ma być, Panowie?” W trakcie debaty spojrzymy na uwarunkowania historyczne, które doprowadziły najpierw do zbliżenia a potem do „zdrady ryskiej” i omówimy ich konsekwencje. Przez pryzmat wydarzeń historycznych spojrzymy na wydarzenia współczesne i poszukamy lekcji, które historia może dawać nam dzisiaj.
W debacie udział wezmą:
- dr hab. Jan Jacek Bruski, prof. UJ
- dr hab. Roman Wysocki. prof. UMCS
Data: poniedziałek, 8 grudnia, godz. 17:00
Miejsce: Warszawa, Hotel Boutique Chopin, ul. Smolna 14
Liczba miejsc ograniczona, konieczna rejestracja: https://forms.gle/pt4puUVdiTUc7RFw9
—
21 kwietnia 1920 roku Symon Petlura, Naczelny Ataman Armii URL i Józef Piłsudski, Naczelnik Państwa podpisali w Warszawie porozumienie, zwane umową warszawską a trzy dni później wspólną konwencję wojskową. Wkrótce potem rozpoczęła się wyprawa kijowska a 9 maja armie polska i ukraińska maszerowały ulicami Kijowa. Bolszewicy jednak nie dali za wygraną i rozpoczęli kontratak, który doprowadził ich prawie pod Warszawę. Tutaj „Cud nad Wisłą” zatrzymał napór na Polskę i Europę. Ramię w ramię z Wojskiem Polskim walczyły oddziały Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej.
Jednak, gdy 18 marca 1921 roku przedstawiciele RP podpisali pokój z bolszewikami w Rydze, do stołu negocjacyjnego Petlury nie zaprosili. Pokój ryski został okrzyknięty „zdradą ryską”. Niepodległa Ukraina schodziła początkowo na drugi plan a potem zupełnie zeszła z radarów polskiej realnej polityki. Echa tych wydarzeń odzywały się często i to w niekoniecznie przyjaznym anturażu.
W 2025 roku, 105 lat po tamtych wydarzeniach, w czwartym roku bohaterskiego oporu, stawianego przez Ukrainę temu samemu co wówczas agresorowi, po niezwykłym akcie solidarności Polski wobec Ukrainy i jej obywateli, którzy w Polsce znaleźli schronienie, z przerażeniem dostrzegamy w społeczeństwie polskim falę niechęci czy wręcz załamania woli wspierania dla walczącej Ukrainy. Co za tym stoi? Co stało za tymi ludźmi, którzy w Warszawie podpisywali umowę w 1920 roku oraz za tymi, którzy w Rydze w 1921 roku ustalali inne priorytety? Czy jest w tym coś z tego, co robią dzisiaj w Polsce liderzy antyukraińskich nastrojów? Czy polscy politycy nie kupują znowu biletów do Rygi AD 2025? Będą lekcje na przyszłość czy wspólna porażka?
Trawestując Marszałka zapytajmy „a jak to ma być, Panowie?”
Zapraszamy do debaty z udziałem wybitnych znawców historii tego okresu: prof. Jacka Burskiego oraz prof. Romana Wysockiego.
Jan Jacek Bruski, doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie historii. Specjalność: historia powszechna XX w. Pracownik Zakładu Historii Najnowszej Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Członek Polsko-Ukraińskiej Komisji Historycznej. Autor m.in. takich publikacji jak: “Petlurowcy. Centrum Państwowe Ukraińskiej Republiki Ludowej na wychodźstwie, 1919-1924.” Ukraina, seria: Historia państw świata w XX wieku, (razem z Andrzejem Chojnowskim), “Między prometeizmem a Realpolitik. II Rzeczpospolita wobec Ukrainy Sowieckiej 1921-1926.”
Roman Wysocki, doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie historii. Specjalność: historia najnowsza, profesor w Instytucie Historii Najnowszej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Specjalizuje się w dziejach najnowszych, w myśli politycznej (w szczególności ukraińskiej), ruchach narodowych i procesach narodotwórczych. Autor m.in.: “W kręgu integralnego nacjonalizmu. Czynny nacjonalizm Dmytro Doncowa na tle myśli nowoczesnych Romana Dmowskiego. Studium porównawcze.”, “Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów w Polsce w latach 1929-1939. Geneza. struktura, program ideologia.”
Wydarzenie dofinansowano ze środków Budżetu Państwa (zadanie „Działalność Ośrodków Kultury Ukraińskiej”).
